الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
377
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
كه آنها تا سر آمد معينى زنده و آزاد باشند خداوند در ميان آنها داورى مىكرد و كسانى كه بعد از آنها وارثان كتاب شدند از آن در شك و ترديدند ، شكى توام با بدبينى و سوء ظن . تفسير : آئين تو عصاره آئين همه انبياست از آنجا كه بسيارى از بحثهاى اين سوره در برابر مشركان است و در آيات قبل نيز از همين موضوع سخن به ميان آمده ، آيات مورد بحث اين حقيقت را روشن مىسازد كه دعوت اسلام به توحيد دعوت تازه اى نيست ، دعوت تمام پيامبران اولو العزم است ، نه تنها اصل توحيد بلكه تمام اصول دعوت انبيا در مسائل بنيادى در همه اديان آسمانى يكى بوده است . مىفرمايد : « خداوند آئينى را براى شما تشريع كرد كه به نخستين پيامبر اولو العزم نوح توصيه كرده بوده » ( * ( شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً ) * ) . « همچنين آنچه را بر تو وحى فرستاديم ، و ابراهيم و موسى و عيسى را به آن سفارش كرديم » ( * ( وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى ) * ) . و به اين ترتيب آنچه در شرايع همه انبيا بوده و در شريعت تو است و « آنچه خوبان همه دارند تو تنها دارى » ! تعبير « من الدين » نشان مىدهد كه هماهنگى شرايع آسمانى تنها در مساله توحيد و يا اصول عقائد نيست ، بلكه مجموعه دين الهى از نظر اساس و ريشه همه جا يكى است ، هر چند تكامل جامعه انسانى ايجاب مىكند كه تشريعات و قوانين فرعى هماهنگ با تكامل انسانها رو به تكامل رود تا به حد نهايى و خاتم اديان رسد . به همين دليل در آيات ديگر قرآن شواهد فراوانى وجود دارد كه نشان مىدهد اصول كلى عقائد و قوانين و وظايف در همه اديان يكسان بوده .